สอบถามการใช้งานระบบ?

(02)913 - 7555 กด 4104

ฝ่ายบริการสมาชิกเว็บไซต์

การเลี้ยงดูที่ทำให้เด็กขาดโอกาสพัฒนาสมอง

พัฒนาการทางสมองของคนเรามีอยู่ 2 แบบ คือ Experience-Expectant Development เป็นพัฒนาการทางสมองที่คาดหวังได้ในสิ่งมีชีวิต เช่น เราคาดหวังได้ว่าคนๆ หนึ่งนั้น จะคืบ คลาน นั่ง ยืน เดิน วิ่งได้เมื่ออายุเท่านั้นเท่านี้  หรือถ้าเป็นหนูจะต้องซน เพราะเป็นพันธุกรรม สมองถูกโปรแกรมมาแล้วว่าถ้าเป็นมนุษย์จะมีการพัฒนาในรูปแบบๆ นี้ โดยไม่ต้องไปหาเครื่องมืออะไรมาทำให้นั่ง ให้เดิน เพราะเมื่อถึงเวลาเด็กจะเดินได้เอง กับ Experience-Dependent Development  เป็นพัฒนาการที่เกิดขึ้นต่อเมื่อได้รับประสบการณ์ เช่นการเล่นเปียโนได้ ไม่ใช่เป็นสิ่งที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่ผู้ใหญ่ต้องจัดสภาพแวดล้อมที่เป็นประสบการณ์เฉพาะเพื่อให้เด็กเกิดความสามารถ เกิดทักษะนั้นๆ

ความรู้เรื่องนี้ ถ้าพ่อแม่หรือครูไม่เข้าใจ ก็จะใช้เวลาส่วนใหญ่ของทั้งตัวเองและของเด็กไปกับ  Experience-Expectant Development เข้มงวดกับการเขียนหนังสือ การบวกลบเลข ทั้งๆ ที่ยังไม่ถึงวัยที่เด็กจะทำได้ แทนที่จะใช้เวลาในการพัฒนาทักษะเฉพาะบางอย่าง โดยเฉพาะทักษะสมอง EF * ซึ่งต้องอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เรียกว่า enriched environment เพื่อให้เด็กได้รับประสบการณ์คุณภาพ

*ทักษะสมอง EF (Executive Functions) เป็นกระบวนการทางความคิด (Mental process) ในสมองส่วนหน้า ที่เกี่ยวข้องกับการคิด ความรู้สึก และการกระทำ เช่น การยั้งใจคิดไตร่ตรอง การควบคุมอารมณ์ การยืดหยุ่นทางความคิด การตั้งเป้าหมาย วางแผน ความมุ่งมั่น การจดจำและเรียกใช้ข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ การจัดลำดับความสำคัญของเรื่องต่างๆ และการทำสิ่งต่างๆ อย่างเป็นขั้นเป็นตอนจนบรรลุความสำเร็จ ซึ่งเป็นทักษะที่มนุษย์เราทุกคนต้องใช้ มีความสำคัญยิ่งต่อทั้งความสำเร็จในการเรียน การทำงาน รวมทั้งการมีชีวิตครอบครัว ทักษะ EF นี้นักวิชาการระดับโลกชี้แล้วว่า สำคัญกว่า IQ

ความจริงเด็กแต่ละคนมีทักษะในการเอาชีวิตรอดด้วยตัวของตัวเองอยู่แล้ว แต่การเลี้ยงดูของพ่อแม่อาจทำให้ทักษะนี้ของเด็กลดลงโดยพ่อแม่ไม่รู้ตัว ตัวอย่างเช่น การดูดนมแม่ซึ่งยากกว่าการดูดนมจากขวด เริ่มจากเมื่อแม่อุ้ม เด็กจะต้องหันหาหัวนมเอง ต้องออกแรงดูดในจังหวะที่ยากกว่านมขวด ทำให้เด็กต้องพยายาม ต้องปรับตัว ถ้าดูดนมจากเต้าหนึ่งแล้วยังไม่อิ่ม หรือถ้าแม่อุ้มแล้วอึกอัดไม่สบายตัว ดูดนมไม่ถนัด จะส่งสัญญาณให้แม่รู้ว่ายังต้องการนมอีก หรือให้เปลี่ยนท่าอุ้มให้ดี ทั้งหมดนี้เป็นทักษะที่เด็กต้องพยายามก้าวข้ามความยากตั้งแต่แรกเกิด
       การให้นมลูกเป็นตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นถึงการที่พ่อแม่ไม่มีความรู้ที่เพียงพอ จนทำให้เด็กขาดโอกาสที่จะได้พัฒนาทักษะไปอย่างน่าเสียดายยิ่ง

สิ่งแวดล้อม การเลี้ยงดู ประสบการณ์ที่เด็กได้รับส่งผลไปตลอดชีวิต

การทดลองในหนูที่ถูกเลี้ยง 2 แบบ แบบหนึ่ง เลี้ยงในที่ที่มีของเล่นจำนวนมาก และอีกแบบ ให้อยู่ในที่ว่างๆ ไม่มีของเล่น เมื่อโตขึ้นสมองของหนูจะไม่เหมือนกัน หนูที่ถูกเลี้ยงในที่ว่างๆ จะมีรูปแบบในสมองที่แปลกไป มีพฤติกรรมตอนโตเต็มวัยไม่ปกติ จะมีช่วงที่นั่งเฉยๆ ไม่ค่อยวิ่ง ไม่ค่อยสู้ ซึ่งเป็นพฤติกรรมพื้นฐานของอารมณ์เศร้า

พบว่าโรคซึมเศร้าในเด็กปัจจุบันทวีความรุนแรงขึ้น ในอดีตเด็กที่เป็นโรคซึมเศร้าส่วนใหญ่มักเป็นในวัยรุ่นตอนปลาย หรือวัยรุ่นตอนต้นอายุ 12-13 ปี แต่ปัจจุบันอายุน้อยลงเรื่อยๆ  เด็กสมาธิสั้น ปัจจุบันมีมากขึ้นทั้งที่เป็นโรคสมาธิสั้นแท้และสมาธิสั้นจากสภาพแวดล้อมที่ทำให้เด็กเกิดภาวะไม่นิ่ง รวมทั้งเด็กที่เป็นโรคสองบุคลิก  ซึ่งเด็กที่มีอาการเจ็บป่วยทางจิตตั้งแต่อายุยังน้อยนี้ หมายความว่าช่วงระยะที่เป็นโรคจะยาวนาน และโอกาสจะกลับมาหายดี 100 % ไม่มีแล้ว  มีแต่จะถดถอยลงไปเรื่อยๆ

ปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคทางจิตเวช ปัจจัยหลักคือพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อม  พันธุกรรมเป็นตัวกำหนดเบื้องต้นว่าใครมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคบ้าง ส่วนสิ่งแวดล้อมมีผลต่อการแสดงออกของรูปแบบของยีนให้เกิดได้เร็วขึ้น สิ่งแวดล้อมจะเป็นตัวกระตุ้นให้ความผิดปกติที่ซ่อนอยู่แสดงออกมา

การทดลองและปัญหาที่ปรากฏนี้ชี้ให้เห็นว่า ประสบการณ์ สภาพแวดล้อมที่เด็กได้รับและเติบโตมา จะ shape เด็กเมื่อโตขึ้น  ยิ่งในปัจจุบันเด็กมีสิ่งเร้ามากระตุ้นตลอดเวลา และยังถูกคาดหวังจากพ่อแม่ จากโรงเรียน จากสังคม  ก็ยิ่งเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดรูปแบบการแสดงออกที่ผิดปกติเร็วขึ้น

Related Articles

ความรู้ฐานราก 3 มิติในการพัฒนาเด็กและเยาวชน

ในทางหลักการ การพัฒนาเด็กและเยาวชนในประเทศไทยไม่ว่าโดยหน่วยงานด้านอนามัยแม่และเด็ก หรืองานด้านการศึกษา ต่างได้ให้ความสำคัญและมุ่งดำเนินการตามแนวทาง “พัฒนาการ 4 ด้าน” ได้แก่ พัฒนาการด้านร่างกาย ด้านอารมณ์จิตใจ ด้านสังคม และด้านสติปัญญา ต่อเนื่องมากว่าครึ่งศตวรรษ แต่ในทางปฏิบัติ กล่าวได้ว่า เมื่อเติบโตเข้าสู่ระบบการศึกษาระดับอนุบาล ประถมและมัธยมนั้น พัฒนาการด้านอื่นๆ ของเด็กๆ ก็ถูกละเลยไปเกือบสิ้น...

กิจกรรมง่ายๆ เพื่อส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ของเด็กๆ ในยุคโควิด-19

กิจกรรมง่ายๆ เพื่อส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ของเด็กๆ ในยุคโควิด-19 ตามที่ได้กล่าวไว้ในบทความของเดือนก่อนว่า รอบนี้เราจะมาคุยกันเกี่ยวกับเรื่องของกิจกรรมที่คุณพ่อคุณแม่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อช่วยส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ให้กับลูกๆ ของพวกเรา อันจะไปช่วยแก้ปัญหาการเสียโอกาสในการเรียนรู้ของเด็กๆ และปัญหาความเหนื่อยล้าในการดูแลลูกๆ ของคุณพ่อคุณแม่ในยุคนี้ได้ กิจกรรมและหลักในการดูแลเด็กดังกล่าวมีอะไรบ้าง เราไปดูกันเลยครับ “โลกนี้คือละคร” โดยหลักการแล้วเป็นการกระตุ้นเตือนให้คุณพ่อคุณแม่พึงระลึกว่า ทุกๆ การกระทำของท่าน จะมีสายตา (อย่างน้อย) คู่หนึ่งคอยดูอยู่ตลอด เปรียบเสมือนละครชีวิตที่มีคนเฝ้าติดตาม ดังนั้น ทุกๆ พฤติกรรมของคุณพ่อคุณแม่จะถูกลูกๆ...

วิกฤตไวรัสโควิด-19 กับโอกาสที่ขาดหายไปของเด็ก

ตอนนี้สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด-19 ในประเทศไทยของเรานั้นจัดว่าค่อนข้างรุนแรงมากทีเดียวนะครับ เพราะทั้งยอดผู้ติดเชื้อรายใหม่ และยอดผู้เสียชีวิตนั้นยังคงดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ อันนำไปสู่การออกมาตรการต่างๆ ของภาครัฐที่ดูจะเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ เช่นกัน โดยเฉพาะการปิดสถานศึกษาในเขตพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการระบาดสูง ทำให้เด็กๆ ของเราในยุคนี้ต้องเรียนจากที่บ้านเป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นการเรียนออนไลน์หรือการไปเอาอุปกรณ์การเรียนจากโรงเรียนที่คุณครูเตรียมให้มาเรียนรู้ที่บ้าน ซึ่งกระบวนการดังกล่าวถือเป็นความพยายามในการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์ที่ยากลำบากอย่างเช่นตอนนี้ ซึ่งก็แน่นอนว่า ไม่สามารถทดแทนการเรียนตามวิถีปกติเดิมในโรงเรียนได้ ไม่นับความรู้ทางวิชาการที่เด็กๆ จะไม่สามารถเรียนรู้ได้อย่างเต็มที่เหมือนกับตอนเรียนที่โรงเรียนเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงการขาดโอกาสในการเรียนรู้ชีวิตและกระบวนการต่างๆ ที่สำคัญอันจะได้กล่าวถึงต่อไป การเรียนที่บ้านโดยผ่านระบบออนไลน์จะทำให้เด็กขาดโอกาสในการมีปฏิสัมพันธ์กับบุคคลอื่น ไม่ว่าจะเป็นเพื่อน คุณครู และบุคลากรอื่นๆ ในโรงเรียน เพราะการดำเนินชีวิตตามแนวชีวิตวิถีใหม่หรือความปกติใหม่ (new...

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here

Stay Connected

73,285แฟนคลับชอบ
- EF Development Tools -

Latest Articles

ความรู้ฐานราก 3 มิติในการพัฒนาเด็กและเยาวชน

ในทางหลักการ การพัฒนาเด็กและเยาวชนในประเทศไทยไม่ว่าโดยหน่วยงานด้านอนามัยแม่และเด็ก หรืองานด้านการศึกษา ต่างได้ให้ความสำคัญและมุ่งดำเนินการตามแนวทาง “พัฒนาการ 4 ด้าน” ได้แก่ พัฒนาการด้านร่างกาย ด้านอารมณ์จิตใจ ด้านสังคม และด้านสติปัญญา ต่อเนื่องมากว่าครึ่งศตวรรษ แต่ในทางปฏิบัติ กล่าวได้ว่า เมื่อเติบโตเข้าสู่ระบบการศึกษาระดับอนุบาล ประถมและมัธยมนั้น พัฒนาการด้านอื่นๆ ของเด็กๆ ก็ถูกละเลยไปเกือบสิ้น...

กิจกรรมง่ายๆ เพื่อส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ของเด็กๆ ในยุคโควิด-19

กิจกรรมง่ายๆ เพื่อส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ของเด็กๆ ในยุคโควิด-19 ตามที่ได้กล่าวไว้ในบทความของเดือนก่อนว่า รอบนี้เราจะมาคุยกันเกี่ยวกับเรื่องของกิจกรรมที่คุณพ่อคุณแม่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อช่วยส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ให้กับลูกๆ ของพวกเรา อันจะไปช่วยแก้ปัญหาการเสียโอกาสในการเรียนรู้ของเด็กๆ และปัญหาความเหนื่อยล้าในการดูแลลูกๆ ของคุณพ่อคุณแม่ในยุคนี้ได้ กิจกรรมและหลักในการดูแลเด็กดังกล่าวมีอะไรบ้าง เราไปดูกันเลยครับ “โลกนี้คือละคร” โดยหลักการแล้วเป็นการกระตุ้นเตือนให้คุณพ่อคุณแม่พึงระลึกว่า ทุกๆ การกระทำของท่าน จะมีสายตา (อย่างน้อย) คู่หนึ่งคอยดูอยู่ตลอด เปรียบเสมือนละครชีวิตที่มีคนเฝ้าติดตาม ดังนั้น ทุกๆ พฤติกรรมของคุณพ่อคุณแม่จะถูกลูกๆ...

วิกฤตไวรัสโควิด-19 กับโอกาสที่ขาดหายไปของเด็ก

ตอนนี้สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด-19 ในประเทศไทยของเรานั้นจัดว่าค่อนข้างรุนแรงมากทีเดียวนะครับ เพราะทั้งยอดผู้ติดเชื้อรายใหม่ และยอดผู้เสียชีวิตนั้นยังคงดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ อันนำไปสู่การออกมาตรการต่างๆ ของภาครัฐที่ดูจะเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ เช่นกัน โดยเฉพาะการปิดสถานศึกษาในเขตพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการระบาดสูง ทำให้เด็กๆ ของเราในยุคนี้ต้องเรียนจากที่บ้านเป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นการเรียนออนไลน์หรือการไปเอาอุปกรณ์การเรียนจากโรงเรียนที่คุณครูเตรียมให้มาเรียนรู้ที่บ้าน ซึ่งกระบวนการดังกล่าวถือเป็นความพยายามในการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์ที่ยากลำบากอย่างเช่นตอนนี้ ซึ่งก็แน่นอนว่า ไม่สามารถทดแทนการเรียนตามวิถีปกติเดิมในโรงเรียนได้ ไม่นับความรู้ทางวิชาการที่เด็กๆ จะไม่สามารถเรียนรู้ได้อย่างเต็มที่เหมือนกับตอนเรียนที่โรงเรียนเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงการขาดโอกาสในการเรียนรู้ชีวิตและกระบวนการต่างๆ ที่สำคัญอันจะได้กล่าวถึงต่อไป การเรียนที่บ้านโดยผ่านระบบออนไลน์จะทำให้เด็กขาดโอกาสในการมีปฏิสัมพันธ์กับบุคคลอื่น ไม่ว่าจะเป็นเพื่อน คุณครู และบุคลากรอื่นๆ ในโรงเรียน เพราะการดำเนินชีวิตตามแนวชีวิตวิถีใหม่หรือความปกติใหม่ (new...

การนอนหลับกับการพัฒนาสมองและ EF

การนอนหลับกับการพัฒนาสมองและ EF โดยปกติแล้ว เดือนมิถุนายนมักจะเป็นเดือนแห่งการเปิดภาคการศึกษาของเหล่านักเรียนและนักศึกษา เป็นเดือนแห่งความแปลกใหม่กับสภาพแวดล้อมที่แตกต่างไปจากการอยู่บ้าน ความสนุกในการได้พบปะกับเพื่อนๆ รวมถึงความกังวล (บ้าง) ในการได้เจอกับคุณครูประจำชั้นคนใหม่ แต่ในปีนี้ ซึ่งกำหนดการเปิดภาคเรียนอย่างเป็นทางการยังไม่แน่ชัดว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไรในหลายพื้นที่ของประเทศ ทำให้บรรยากาศการเปิดภาคการศึกษาในปีนี้ดูจะแปลกไปพอสมควรนะครับ หวังว่าทุกอย่างจะค่อยๆ กลับมาเป็นปกติในเร็ววัน เพื่อให้การเรียนรู้ของเด็กๆ สามารถเกิดขึ้นได้อย่างเหมาะสมต่อไปครับ เมื่อพูดถึงช่วงเวลาของการเปิดภาคการศึกษา สิ่งหนึ่งที่มักจะพบได้บ่อยๆ ในช่วงเปิดภาคเรียนก็คือ รถติดหนักมาก ทำให้เด็กๆ มักจะต้องตื่นแต่เช้าเพื่อมาโรงเรียน ทำให้ระยะเวลาการนอนหลับไม่เพียงพอ หรือแม้แต่ในตอนนี้ที่ยังไม่ได้ไปเรียนที่โรงเรียน แต่เป็นการเรียนออนไลน์ ก็พบว่าเด็กๆ...

วัคซีนชีวิตสำหรับลูกวัยรุ่น

วัคซีนชีวิตสำหรับลูกวัยรุ่น ช่วงนี้กระแสเรื่องของวัคซีนโควิด-19 กำลังมาแรงนะครับ หมอก็เลยจะขอเกาะกระแสวัคซีนด้วยนิดหนึ่ง เพียงแต่ว่าวัคซีนที่จะพูดถึงในวันนี้ ไม่ใช่วัคซีนสำหรับป้องกันเชื้อโรค แต่เป็นวัคซีนป้องกันอันตรายต่างๆ ที่อยู่รายล้อมตัวของวัยรุ่นยุคนี้ ไม่ว่าจะภัยยาเสพติด การพนัน เกมออนไลน์ การกลั่นแกล้ง พฤติกรรมทางเพศที่ไม่เหมาะสม การหลอกลวงเพื่อหวังทรัพย์สิน ไปจนถึงการทำร้ายร่างกาย ฯลฯ ทั้งนี้โดยธรรมชาติแล้ว วัยรุ่นมักจะเป็นช่วงวัยที่มีความเสี่ยงต่อการถูกชักจูงไปในทางที่ไม่ดีได้ง่าย เนื่องจากการพัฒนาของสมองยังเกิดขึ้นไม่สมบูรณ์เหมือนกับผู้ใหญ่ โดยเฉพาะสมองส่วนหน้าที่มีบทบาทด้านการคิดวิเคราะห์ การยับยั้งชั่งใจ และการวางแผน แม้ร่างกายจะมีการพัฒนาจนใกล้เคียงกับผู้ใหญ่แล้วก็ตาม การป้องกันความเสี่ยงที่บุตรหลานวัยรุ่นจะเข้าสู่หนทางที่ไม่ดี สามารถกระทำได้โดยการให้วัคซีนชีวิตแก่บุตรหลานวัยรุ่น...