Page 34 - Executive Functions ตั้งแต่ปฏิสนธิ-3 ปี
P. 34
กระบวนกำรพัฒนำสมองของทำรกในครรภ์
แบ่งเป็น 3 ระยะ แต่ละระยะมีกำรเปลี่ยนแปลงพัฒนำดังนี้
ช่วงเวลา 6-9 เดือนของการตั้งครรภ์ (Third Trimester)
ช่วงเวลา 3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ (First Trimester) ช่วงสุดท้ายของการพัฒนาสมองของทารกในครรภ์ เน้นการ
ในช่วงนี้เป็นระยะเวลาของการสร้างโครงสร้างสมองหลักๆ เริ่มจากท่อประสาท กระจายตัวของเซลล์ประสาท เมื่อกระจายตัวไปอยู่ในต�าแหน่งที่ควร
(Neuron Tube) อวัยวะที่เป็นพื้นฐานของระบบประสาท มีลักษณะเป็นท่อหรือ จะเป็นแล้ว แต่ละเซลล์ก็เริ่มส่งสัญญาณเชื่อมต่อกัน สมองจึงมี
หลอดยาวๆ หลังจากนั้นส่วนหน้าจะเริ่มมีการขยายเป็นกระเปาะ เกิดขึ้นในช่วง รอยหยักและขนาดเพิ่มขึ้นอย่างมาก มีรูปแบบใกล้เคียงกับสมอง
ตั้งครรภ์ 3 สัปดาห์แรก แล้วพัฒนาเป็นสมองส่วนหน้า สมองส่วนกลางและ ที่สมบูรณ์แล้ว 6-9 months
3 months สมองส่วนหลังเมื่ออายุครรภ์ประมาณ 1 เดือน และจะมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
ไปจนกระทั่งคลอด ในกระบวนการสร้างสมองทั้ง 3 ระยะ การเชื่อมโยงของ
ปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อการสร้างสมองในช่วงนี้คือพันธุกรรม ปัจจัยรองเป็นปัจจัย วงจรประสาท (Synaptic Connection) เป็นกลไกหลัก
ด้านสิ่งแวดล้อม เช่น การได้รับสารพิษ การได้รับรังสี การขาดโฟเลต (กรดโฟลิค) ในการพัฒนาสมอง ท�าหน้าที่เชื่อมต่อเซลล์ประสาทแต่ละเซลล์
ซึ่งมีความส�าคัญต่อการเติบโตของสมองและเซลล์ประสาทไขสันหลัง อาจรบกวน เซลล์ประสาทจะปล่อยสารเคมี สื่อจากเซลล์ประสาทหนึ่งไปสู่
กระบวนการสร้างโครงสร้างของสมองให้ผิดปกติได้ อีกเซลล์หนึ่ง ท�าให้สมองเกิดการท�างาน
แต่ที่ควรทราบคือ การพัฒนาของ Synapse ไม่ได้เกิดขึ้น
ช่วงเวลา 3-6 เดือนของการตั้งครรภ์ (Second Trimester) พร้อมๆ กันในทุกส่วนของสมอง สมองส่วนที่มีการท�างานพื้นฐาน
สมองจะมีการพัฒนาขยายขนาดใหญ่ขึ้นและสร้างรอยหยัก เช่น การได้ยิน การเคลื่อนไหวจะเป็นส่วนที่พัฒนาก่อน ตามมาด้วย
หรือร่องสมองในต�าแหน่งหลักๆ ก่อน เช่น รอยแยกระหว่างสมอง สมองส่วนภาษา และทักษะสมอง EF เป็นส่วนที่พัฒนาในช่วงหลัง
ส่วน Frontal กับ Temporal รอยหยักตรงกลางที่แยกสมองส่วน แม้ว่าหลักการพัฒนาสมองเป็นเช่นนี้ แต่ไม่ได้หมายความว่าเราไม่
Frontal และ Parietal ในช่วงนี้สมองเน้นการจัดรูปแบบการกระจาย สามารถท�าอะไรได้ เพียงแต่ช่วงแรกสมองท�างานในเรื่องของการได้ยิน
ตัวของเซลล์ประสาท ซึ่งเดินทางไปอยู่ในต�าแหน่งที่ควรจะเป็น เสียงซึ่งจะน�าไปสู่เรื่องภาษาและการพูด และกระบวนการคิดจะค่อยๆ
3-6 months ท�าให้เกิดการจัดชั้นของสมอง เกิดรอยหยักสมอง โรคทางพันธุกรรม เกิดตามมาภายหลัง
บางโรคท�าให้การเดินทางของเซลล์ประสาทในระยะนี้ไม่เกิดขึ้น
สมองไม่เรียงตัวเป็นชั้น ไม่มีหยัก เกิดความผิดปกติของพัฒนาการ
34 35
