Page 64 - Executive Functions ตั้งแต่ปฏิสนธิ-3 ปี
P. 64
สัญชำตญำณ อะไรกระตุ้นให้แม่มีควำมผูกพันกับลูก ออกซิโทซินส่งผลให้
ควำมเป็นแม่เกิดขึ้น เราอาจคิดว่าลูกเกิดมาก็มีความรู้สึกรักและผูกพันกับพ่อแม่ตามธรรมชาติ ✿ แม่มีความเป็นแม่ อยากปกป้องลูก
ในขณะแม่ตั้งครรภ์ อยู่แล้ว ไม่จ�าเป็นต้องกระตุ้นให้เกิด ✿ ท�าให้แม่ลูกผูกพันตั้งแต่แรกเกิด
เกี่ยวข้องกับฮอร์โมน เป็นความจริงว่า สัญชาตญาณความเป็นแม่ท�าให้แม่มีความผูกพันกับลูก ✿ ช่วยท�าให้ปอดของทารกแรกคลอดหายใจได้
โดยกระบวนการดังกล่าวจะค่อยๆ เกิดขึ้นในขณะแม่ตั้งครรภ์ สัญชาตญาณ
ออกซิโทซิน ซึ่งมีกำร ความเป็นแม่นี้เกี่ยวข้องกับสารในสมองที่ชื่อ ออกซิโทซิน (Oxytocin) ซึ่งจะ ปกติออกซิโทซินจะหลั่งอยู่ในสมองโดยธรรมชาติ เป็นฮอร์โมนที่จะท�าให้
สร้ำงและหลั่งมำก
ตอนคลอด ท�ำให้แม่ มีการสร้างและหลั่งในปริมาณมากตอนคลอด ท�าให้มดลูกบีบตัว น�้านมไหล เกิดความรักความผูกพันระหว่างกัน ไม่ว่าเป็นความรักระหว่างแม่ลูก สามีภรรยา
และเกิดความรู้สึกผูกพันกับลูก
เกิดควำมรู้สึก มีการศึกษาพบว่า การเปลี่ยนแปลงสารเคมีในสมองของแม่ท�าให้แม่แสดง เพราะในสมองคนเรามีทั้งการหลั่งออกซิโทซินและมีตัวรับออกซิโทซินด้วย
การหลั่งออกซิโทซินเกิดจากการกระตุ้นประสาทสัมผัส เมื่อแม่ลูกมองตากัน
ผูกพันกับลูก ความก้าวร้าวมากขึ้นเพื่อปกป้องลูก ท�าให้แม่มีความจ�าดีขึ้น อย่างเช่นหนูแม่ลูกอ่อน สัมผัสผิวกายกันและกัน ได้กลิ่น ได้ยินเสียง ท�าให้เกิดความผูกพัน เพราะฉะนั้น
จะรีบออกไปหาอาหารและหาทางกลับรังได้อย่างรวดเร็ว เพราะความจ�าเรื่องทิศทาง แม่ตั้งครรภ์สามารถสร้างความผูกพันกับลูกได้ตั้งแต่ยังไม่คลอด เช่น ดูรูปเด็กน่ารัก
ดีกว่าตอนไม่ท้อง สมองหลายส่วนมีการแตกแขนงมากขึ้น และมีผลต่อพฤติกรรม แล้วจินตนาการว่าเป็นลูกในท้อง คุยกับลูก ลูบท้องสัมผัสลูก ก็เป็นการสื่อกับลูก
ของแม่ คือท�าให้แม่ผูกพันอยากดูแลลูก ถ้าไม่มีปัจจัยลบ เช่น การตั้งครรภ์ ให้ลูกได้รับความรัก เกิดความผูกพันได้
แบบไม่ตั้งใจ ความเครียด แม่จะรู้สึกได้ว่าลูกมีชีวิตเมื่อลูกดิ้น มีความรู้สึก การผ่าคลอดท�าให้แม่ขาดโอกาสที่จะหลั่งออกซิโทซินในขณะคลอด
เป็นเจ้าของ อยากพูดคุยสัมผัสลูก คอยสังเกตอาการของลูก เกิดเป็นความผูกพัน
แต่ถ้ามีความเครียด ทุกอย่างที่ควรจะเกิดก็ไม่เกิดขึ้น เพราะฉะนั้น การจัดการ อุบัติการณ์ผ่าคลอดของไทยขณะนี้มีประมาณร้อยละ 50 ในโรงพยาบาลเอกชน
ความเครียดเป็นเรื่องส�าคัญที่สุด ความเครียดเป็นอุปสรรคแม้แต่ในเรื่องการสร้าง บางแห่งมีมากถึงร้อยละ 70 การผ่าคลอดท�าให้มีโอกาสที่ต้องแยกแม่แยกลูก
ความรู้สึกผูกพันระหว่างแม่กับลูก หลังคลอดเพราะกลัวจะมีการติดเชื้อ ในกรณีแม่ที่ตัดสินใจผ่าคลอดโดย
ไม่จ�าเป็นก็จะท�าให้แม่เสียโอกาสในการหลั่งออกซิโทซินที่ช่วยสร้างความผูกพันกับลูก
ออกซิโทซิน ฮอร์โมนแห่งรักและผูกพัน
ฮอร์โมนส�าคัญที่สร้างสัญชาตญาณความเป็นแม่และสร้างความผูกพันระหว่าง ฮอร์โมนส�าคัญที่หลั่งในขณะให้นมแม่
แม่ลูก ที่หลั่งในขณะคลอด คือ ออกซิโทซิน (Oxytocin) ระดับของออกซิโทซิน ออกซิโทซิน (Oxytocin) มีบทบาทส�าคัญที่สุดต่อความเป็นแม่และการสร้างความผูกพัน
ในแม่จะขึ้นสูงในช่วงท้ายของการคลอดและหลังคลอดใหม่ๆ ในช่วงให้นมลูก ดูแลลูก เด็กที่ดูดนมแม่ ร่างกายแม่จะมีออกซิโทซินสูงกว่าปกติถึง 8 เท่า
มีปริมาณ 20-30 เท่าของคนปกติ และคงอยู่ในตัวลูกนาน 12 ชั่วโมงหลังคลอด โปรแล็คติน (Prolactin) หลั่งในขณะแรกคลอดเมื่อลูกดูดนมแม่ กระตุ้นให้น�้านมหลั่ง
ยับยั้งการตกไข่ ท�าให้แม่ผ่อนคลาย นอนหลับได้ดี มีความเป็นแม่
เบต้า-เอนโดรฟิน (Beta Endorphins) หลั่งออกมามากสุดหลังจากแม่ให้นม 20 นาที
การจะเกิดฮอร์โมนเหล่านี้ได้ แม่ต้องใกล้ชิดลูก ได้กอดได้สัมผัส ได้กลิ่นลูก และจะลดระดับลงจนหมดใน 3 วันต่อมา สร้างภาวะผ่อนคลาย เคลิบเคลิ้ม
ตั้งแต่แรกคลอด
64 65
