Page 59 - Executive Functions ตั้งแต่ปฏิสนธิ-3 ปี

สมองทารกแรกเกิดมีขนาดเท่าก�าปั้น หนักประมาณ 4 ขีด และจะมีขนาด ในช่วงขวบปีแรกนี้สมองของเด็กก�าลังขยายเครือข่ายเส้นใยสมองอย่าง

เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าจนหนักราว 1 กก. เมื่ออายุได้ 1 ขวบ รวดเร็ว ท�าให้เด็กมีความสามารถต่างๆ แต่การขยายเครือข่ายสมองไม่ได้เกิดพร้อม

ขนาดของสมองทารกแรกเกิดที่ใหญ่ขึ้นนั้นไม่ได้เกิดจากจ�านวนเซลล์ประสาท กันทั่วทั้งสมอง มีบางแห่งที่เกิดขึ้นก่อนและบางแห่งเกิดขึ้นทีหลัง ดังนั้น ความ
เพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นกับการที่เซลล์ประสาทมีขนาดโตขึ้นและมีการ สามารถของสมองทารกจึงค่อยๆ พัฒนาขึ้นทีละอย่าง ซึ่งในทารกแรกเกิด สมอง
แตกแขนงมากมาย มีการสร้างจุดเชื่อมต่อของเส้นใยประสาท (Synapses) ท�าให้ ส่วนการได้ยิน รับสัมผัส เคลื่อนไหว เริ่มพัฒนามาตั้งแต่อยู่ในครรภ์ หลังคลอด

เซลล์สมองเชื่อมต่อกันดี ท�าให้เซลล์ประสาทแต่ละเซลล์ติดต่อสื่อสารกัน ในช่วง 3-4 เดือน สมองส่วนการมองเห็นพัฒนาเป็นล�าดับแรก และสมองส่วนอื่นๆ

อย่างมีประสิทธิภาพมากขี้น รวมทั้งกระบวนการสร้างไมอีลินรอบใยประสาท ก็พัฒนาตามมา ท�าให้ลูกมีความสามารถมากขึ้นเรื่อยๆ ส�าหรับความสามารถที่เป็น
(Myelination) ที่ช่วยให้เซลล์ประสาทท�างานอย่างมีประสิทธิภาพยังคงเกิดขึ้น พื้นฐานทักษะสมอง EF ก็ค่อยๆ ปรากฏเช่นกัน ได้แก่
อย่างต่อเนื่อง

แต่ช่วงเวลาของการสร้าง Synapses มากที่สุดนั้นไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกัน

ทั่วทั้งสมอง เช่น เปลือกสมองใหญ่ในส่วนการมองเห็น (Visual Cortex) จะสร้าง เด็กแรกเกิดสามารถรับรู้ได้ ควบคุมตนเองในการตอบรับกับสถานการณ์
Synapses อย่างมากในช่วงอายุ 3-4 เดือนและสร้างต่อไปเรื่อยๆ จนกระทั่ง 1 ขวบ ซ�้าๆ (Habituate) ได้มากขึ้นๆ และควบคุมการหลับตื่นของตัวเองได้ด้วย
Synapses ในเปลือกสมองส่วนนี้จะมีมากถึง 1.5 เท่าของผู้ใหญ่ แล้วค่อยๆ ลดลง ซึ่งการหลับๆ ตื่นๆ ของเด็กแรกเกิดมีหลายระดับ เช่น เด็กงัวเงียตื่นขึ้นมา

เท่าของผู้ใหญ่เมื่ออายุ 4-5 ขวบ แรกเกิด
ถ้าผู้ใหญ่ท�าเฉยๆ ก็จะหลับไปใหม่ได้ หมายความว่าเด็กสามารถควบคุม
การหลับได้ หากพ่อแม่ไม่เข้าใจเรื่องนี้ พอลูกตื่นส่งเสียงเล็กน้อยก็รีบ

เอานมให้ดูดหรืออุ้มทันที ท�าให้ต้องอุ้มหรือให้นมทุกครั้งที่ตื่น เพราะฉะนั้น
ถ้าพ่อแม่เข้าใจเรื่องนี้ดี ก็จะให้โอกาสลูกได้ควบคุมตัวเองกลับไปหลับใหม่

พัฒนาการมองเห็น จากที่มองเห็นไม่ชัดในช่วงแรกเกิด พอถึงวัยนี้

ก็เห็นได้ชัด ของเล่นที่มีสีสันและเคลื่อนไหวจะช่วยพัฒนาการมองเห็น
นายแพทย์บราเซลตัน (กุมารแพทย์ชาวอเมริกัน) แนะว่าเด็กวัย 4 เดือน 3-4 เดือน
แรกเกิด 1 เดือน 9 เดือน 2 ปี วัยผู้ใหญ่ ถ้าจะให้นมแม่ต้องไปอยู่ในที่เงียบสงบสักหน่อย เด็กจะได้จดจ่ออยู่กับ

การดูดนม เพราะเด็กเริ่มมองเห็นได้ดีขึ้น อาจวอกแวกสนใจอย่างอื่น

ภาพแสดงความหนาแน่นของเส้นใยประสาทในช่วงอายุต่างๆ
Source: Corel, JL. The postnatal

58 59