Page 80 - คู่มือ Executive Functions สำหรับครูปฐมวัย

ภาพรวม
พัฒนาการ
2-3 25-30 เดือน 31-36 เดือน • เป็นช่วงวัยที่ไม่อยู่นิ่ง 3-7 ปี

ปี • กำรเคลื่อนไหวร่ำงกำยคล่องแคล่ว • ยืนขำเดียว • ชอบเคลื่อนไหวร่ำงกำย
• เดินขึ้นลงบันไดทีละขั้น ยังไม่สลับเท้ำ
และสลับซับซ้อนมำกขึ้น
• ยืนทรงตัวบนแท่นทรงตัวได้ ซ้ำยขวำ ด้านร่างกาย • เคลื่อนไหวคล่องแคล่วขึ้น ท�ำเรื่องยำกๆ ได้ดีขึ้นและทรงตัวดีขึ้น
Physical
ด้านร่างกาย • หัดขี่จักรยำน 3 ล้อ • เขย่งเท้ำเดิน • พัฒนำกำรกล้ำมเนื้อเล็กดีขึ้น โดยเฉพำะกำรประสำนสัมพันธ์
Physical ระหว่ำงมือกับตำ
• กระโดดขึ้นข้ำงบน • งอแขนรับบอล ขว้ำงบอลเหนือหัวได้
• ยื่นแขนตรงรับบอลได้ • ต่อบล็อกไม้สี่เหลี่ยมได้อย่ำงน้อย 8 แท่ง

• เริ่มมี Self-Control • ไม่ชอบกำรเปลี่ยนแปลง ต้องกำร • เป็นช่วงวัยของกำรพัฒนำกำรตระหนักรู้จักตัวตน
• ท�ำตำมกฎ ไม่ลดหย่อนผ่อนปรน ชีวิตประจ�ำวันที่ชัดเจนคำดเดำได้ ด้านจิตใจและอารมณ์ (Self-Awareness) กำรก�ำกับตนเอง (Self-Regulation)
ด้านจิตใจและอารมณ์ • หงุดหงิดง่ำย • เริ่มรู้จักอำรมณ์ของตนเองมำกขึ้น Mind and Emotional และแนวควำมคิดเกี่ยวกับตนเอง (Self-Concept)
Mind and Emotional • ต้องกำรอิสระชัดเจน แต่ต้องกำร • แสดงอำกำรตื่นเต้นเมื่ออยู่กับเด็ก

ควำมปลอดภัยจำกพ่อแม่ คนอื่น
• เล่นและมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นๆ มำกขึ้น
• เล่นเชิงสัญลักษณ์ (Symbolic Play) • แยกจำกพ่อแม่ได้ง่ำยขึ้น • เรียนรู้บทบำททำงสังคมมำกขึ้น
คือเอำวัตถุสิ่งหนึ่งมำเล่นเป็นอีกสิ่งหนึ่ง • เริ่มสังเกตอำมณ์ของผู้อื่นมำกขึ้น ด้านสังคม • รู้จักเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่น
เช่น เอำหม้อมำไถพื้นสมมติว่ำเป็นรถ • แสดงพฤติกรรมต่อต้ำนเมื่อถูกสั่งหรือห้ำม Social
• เล่นแบบขนำน (Parallel Play) คือเอำ • ชอบเลียนแบบผู้ใหญ่
ด้านสังคม
Social ของเล่นมำเล่นข้ำงๆ เพื่อน แต่ไม่เล่น • ชอบขอและให้ควำมช่วยเหลือ
ด้วยกัน • สำมำรถผลัดกันเล่นเมื่อมีผู้ใหญ่คอยบอก • เป็นวัยแห่งกำรจินตนำกำร
• จ�ำข้อมูลแม่น แต่กำรคิดยังเป็นเหตุเป็นผลได้น้อย
ภาษา กระบวนการรู้คิด ด้านสติปัญญา เป็นไปตำมควำมต้องกำรของตัวเองมำกกว่ำเหตุผล
Cognitive
• เรียนรู้ภำษำได้เร็ว และจ�ำค�ำศัพท์ได้ดี • จับคู่สิ่งของและเข้ำใจล�ำดับกำรต่อของ
ด้านสติปัญญา • เข้ำใจนิทำนง่ำยๆ เล่น เช่น ต่อของเล่นตัวต่อซ้อนกัน
Cognitive • ชี้สิ่งของในหนังสือตำมที่บอกได้ ขึ้นไปและต่อ Puzzles เข้ำด้วยกัน
• เรียกชื่อสิ่งของได้ • แบ่งกลุ่มสิ่งของ อำหำรและสัตว์ได้ • ถูกใช้ในกำรควบคุมอำรมณ์ของเด็กอย่ำงหลำกหลำย และสลับซับซ้อน
• รู้ชื่อและชี้ส่วนต่ำงๆ ของร่ำงกำย • หำของที่ซ่อนไว้ได้ แก้ไขปัญหำง่ำยๆ Executive มำกขึ้น กำรที่เด็กวัยนี้มีปฏิสัมพันธ์กับผู้คนและสิ่งแวดล้อมมำกขึ้น จึง
Functions
• ท�ำตำมค�ำสั่งง่ำยๆ ได้ ได้ เช่น ใช้เก้ำอี้เพื่อปีนหยิบของ ท�ำให้ได้ฝึกฝนทั้งทักษะ EF พื้นฐำน (Inhibitory Control, Shift/
• พูดตอบรับเมื่อต้องกำรและปฏิเสธ • เข้ำใจจ�ำนวน 1 เข้ำใจต�ำแหน่ง บน ล่ำง ใต้ Cognitive Flexibility, Working Memory) และ EF ด้ำนอื่นๆ ด้วย คือ
เมื่อไม่ต้องกำรได้ • แสดงควำมคิดเห็นได้ ด้ำนกำรก�ำกับตนเอง (Focus/Attention, Emotional Control, และ
Self-Monitoring) และกำรลงมือปฏิบัติ (Initiating, Planning &
• ทักษะสมอง EF พัฒนำขึ้น เนื่องจำกเริ่มมีภำษำเป็นเครื่องมือในกำรคิด ท�ำให้กำร Organizing และ Goal-Directed Persistence) ซึ่งนอกจำกจะส่งเสริม

Executive คิดในใจมีควำมยืดหยุ่นขึ้น มีข้อมูลมำกขึ้น เช่น จ�ำและน�ำค�ำแนะน�ำจำกผู้เลี้ยงดู พัฒนำกำรสมองส่วนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับกำรท�ำงำนของร่ำงกำย อำรมณ์
Functions ไปคิดและปฏิบัติตำมได้
• สำมำรถวำงแผน ตัดสินใจ และคิดแก้ไขปัญหำที่ง่ำยๆ ไม่สลับซับซ้อนได้ สังคม และกระบวนกำรรู้คิดให้มีทักษะมำกขึ้นแล้ว ยังกระตุ้นให้ EF
• ควบคุมควำมคิด อำรมณ์ และกำรกระท�ำ ท�ำตำมกฎหรือค�ำสั่งได้ 2 ข้อ ท�ำงำนสลับซับซ้อนขึ้นอีกด้วย
• มีสมำธิจดจ่อฟังนิทำนได้ 5 นำที

80 81