สอบถามการใช้งานระบบ?

(02)913 - 7555 กด 4104

ฝ่ายบริการสมาชิกเว็บไซต์

วัคซีนชีวิตสำหรับลูกวัยรุ่น

วัคซีนชีวิตสำหรับลูกวัยรุ่น

ช่วงนี้กระแสเรื่องของวัคซีนโควิด-19 กำลังมาแรงนะครับ หมอก็เลยจะขอเกาะกระแสวัคซีนด้วยนิดหนึ่ง เพียงแต่ว่าวัคซีนที่จะพูดถึงในวันนี้ ไม่ใช่วัคซีนสำหรับป้องกันเชื้อโรค แต่เป็นวัคซีนป้องกันอันตรายต่างๆ ที่อยู่รายล้อมตัวของวัยรุ่นยุคนี้ ไม่ว่าจะภัยยาเสพติด การพนัน เกมออนไลน์ การกลั่นแกล้ง พฤติกรรมทางเพศที่ไม่เหมาะสม การหลอกลวงเพื่อหวังทรัพย์สิน ไปจนถึงการทำร้ายร่างกาย ฯลฯ ทั้งนี้โดยธรรมชาติแล้ว วัยรุ่นมักจะเป็นช่วงวัยที่มีความเสี่ยงต่อการถูกชักจูงไปในทางที่ไม่ดีได้ง่าย เนื่องจากการพัฒนาของสมองยังเกิดขึ้นไม่สมบูรณ์เหมือนกับผู้ใหญ่ โดยเฉพาะสมองส่วนหน้าที่มีบทบาทด้านการคิดวิเคราะห์ การยับยั้งชั่งใจ และการวางแผน แม้ร่างกายจะมีการพัฒนาจนใกล้เคียงกับผู้ใหญ่แล้วก็ตาม การป้องกันความเสี่ยงที่บุตรหลานวัยรุ่นจะเข้าสู่หนทางที่ไม่ดี สามารถกระทำได้โดยการให้วัคซีนชีวิตแก่บุตรหลานวัยรุ่น ซึ่งวัคซีนชนิดนี้ไม่ต้องฉีด แต่อาศัยความรักความเอาใจใส่ของคุณพ่อคุณแม่เป็นสำคัญ ภายในวัคซีนชนิดนี้มีองค์ประกอบหลักอยู่ 3 ประการ ได้แก่

(1) ความยับยั้งชั่งใจ เป็นสิ่งที่วัยรุ่นควรจะได้รับการปลูกฝังมาตั้งแต่ช่วงวัยเด็ก อันเป็นช่วงเวลาสำคัญที่จะสอนให้เด็กได้รู้จักถึงการรอคอย การอดเปรี้ยวไว้กินหวาน และความอดทนต่อสิ่งที่ตนเองไม่ชอบ อย่างไรก็ดี ในปัจจุบันที่เป็นยุคไอที ที่ทุกๆ อย่างจะสามารถเข้าถึงได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การอดทนรอคอยของเด็กและวัยรุ่นในยุคนี้จะค่อนข้างจำกัด และความยับยั้งชั่งใจมักจะทำให้เกิดความรู้สึกฝืนใจ ซึ่งคนส่วนใหญ่จะไม่ชอบ คนเราจึงมักจะปล่อยให้ทุกอย่างเป็นไปตามที่ใจคิดโดยไม่ได้พยายามที่จะยับยั้งเอาไว้ ความบกพร่องในด้านความยับยั้งชั่งใจจะทำให้วัยรุ่นมีความเสี่ยงต่อการเสพติด ไม่ว่าจะเป็นยาเสพติด การพนัน หรือเกมออนไลน์ รวมถึงมีพฤติกรรมการแสดงออกที่ไม่เหมาะสมทั้งในโลกจริงและโลกเสมือนในโซเชียลเน็ตเวิร์ค จริงอยู่ที่วัยรุ่นรู้ว่าสิ่งที่ตนเองทำไปนั้นมันไม่ดี แต่ในขณะที่กระทำมักจะไม่ทันได้คิด ดังนั้น การสอนความยับยั้งชั่งใจให้กับลูกในช่วงวัยรุ่น แม้จะเป็นสิ่งที่ยาก แต่ก็ควรกระทำ เพราะหากวัยรุ่นมีภูมิคุ้มกันในส่วนนี้ ก็จะช่วยป้องกันตัวเขาต่อการถูกชักจูงไปยังทางที่ไม่ดีได้ โดยการฝึกความยับยั้งชั่งใจในวัยรุ่น ควรเน้นไปที่การฝึกสติ เพราะจะช่วยให้วัยรุ่นมีความตระหนักรู้ถึงการกระทำของตนเองในทุกช่วงเวลา เมื่อสามารถรับรู้ว่าตนเองจะทำอะไร การควบคุมการแสดงออกของตนเองก็สามารถกระทำได้ง่ายขึ้น เพราะมี “สติ” มาคอยกำกับนั่นเอง

(2) ความยืดหยุ่นในการแก้ไขปัญหา เพราะในปัจจุบันต้องยอมรับว่าปัญหาต่างๆ ที่เกิดกับวัยรุ่นนั้นค่อนข้างซับซ้อนและยุ่งยากกว่าที่เคยเป็นมา ทั้งนี้เนื่องจากสภาพสังคมในปัจจุบันที่เต็มไปด้วยการแข่งขัน การให้ความสำคัญต่อเงินทองมากกว่าศีลธรรม และการแสวงหาชื่อเสียงหรือการยอมรับจากกลุ่มเพื่อน ทำให้วัยรุ่นมีโอกาสที่จะต้องเจอปัญหาต่างๆ เข้ามาในชีวิต ซึ่งความสามารถในการแก้ไขปัญหาและการมีรูปแบบในการแก้ไขปัญหาที่หลากหลาย จะเป็นปัจจัยสำคัญในการทำให้วัยรุ่นสามารถผ่านพ้นจากปัญหาต่างๆ ที่อยู่ล้อมรอบตัวเขาไปได้ ซึ่งคุณพ่อคุณแม่สามารถให้วัคซีนในส่วนนี้ด้วยการเปิดใจรับฟังปัญหาของลูกวัยรุ่น และให้ความเห็นในการแก้ไขปัญหาโดยไม่รีบด่วนตัดสินว่าใครถูกใครผิด แต่อาศัยเหตุผลและประสบการณ์ของคุณพ่อคุณแม่ ซึ่งจะมีมุมมองชีวิตของคนที่ผ่านโลกมาพอสมควร มาช่วยแนะนำการแก้ไขปัญหาของลูก รวมถึงการให้กำลังใจกับตัวลูก และแสดงทีท่าอย่างชัดเจนในการสนับสนุนตัวเขาอยู่เสมอ

(3) การกำหนดเป้าหมายและการวางแผนอนาคต การมีเป้าหมายในชีวิตที่ชัดเจน จะทำให้เส้นทางสู่เป้าหมายนั้นเด่นชัดขึ้น เพราะทำให้เรารู้ว่าจะต้องทำอะไรในแต่ละวันเพื่อให้ไปถึงเป้าหมายนั้น แต่วัยรุ่นส่วนหนึ่งมักจะมีความสับสนในชีวิต ไม่รู้ว่าตัวเองจะเรียน หรือประกอบอาชีพอะไรในอนาคต ทำให้เหมือนกับใช้ชีวิตในแต่ละวันโดยไม่ได้มีเป้าหมายชัดเจน ซึ่งจะทำให้ชีวิตมีความเสี่ยงที่จะถูกชักจูงไปในทางที่ไม่ดีได้มาก ดังนั้นการวางแผนชีวิตร่วมกันระหว่างคุณพ่อคุณแม่กับลูกวัยรุ่น ทั้งในส่วนของแผนระยะสั้นและแผนระยะยาว จึงเป็นสิ่งที่ควรกระทำ เพื่อช่วยกำหนดเส้นทางชีวิตของลูกให้มีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น โดยสิ่งสำคัญคือคุณพ่อคุณแม่ต้องระวังที่จะไม่ไปกำหนดกะเกณฑ์แผนชีวิตของลูกให้เป็นไปตามความต้องการของตนเองฝ่ายเดียว ในขณะที่ลูกวัยรุ่นก็ต้องยอมเปิดใจต่อความเห็นของคุณพ่อคุณแม่ด้วย จึงจะทำให้การวางแผนชีวิตร่วมกันประสบความสำเร็จ

ดังนั้นจะเห็นได้ว่า ความยับยั้งชั่งใจ ความยืดหยุ่นในการแก้ไขปัญหา การกำหนดเป้าหมายและการวางแผนอนาคต ล้วนเป็นสิ่งที่ช่วยป้องกันวัยรุ่นจากอันตรายและความเสี่ยงต่างๆ ที่อยู่ล้อมตัว เปรียบเสมือนวัคซีนชีวิตที่ช่วยป้องกันอันตรายจากสิ่งแวดล้อมรอบๆ ตัวเขา โดยความยับยั้งชั่งใจและความยืดหยุ่นในการแก้ไขปัญหา ก็คือ ทักษะสมอง EF ขั้นพื้นฐานนั่นเอง ในขณะที่การกำหนดเป้าหมายและการวางแผนอนาคต ก็เป็นทักษะสมอง EF ขั้นสูง จึงสามารถกล่าวได้ว่า การพัฒนาของ EF อย่างมีประสิทธิภาพในช่วงวัยรุ่น ผ่านการช่วยเหลือของคุณพ่อคุณแม่ จะเป็นดั่งวัคซีนชีวิตในการป้องกันวัยรุ่นจากอันตรายต่างๆ รอบตัวเขานั่นเอง

บทความก่อนหน้านี้อย่ามา “No”
บทความถัดไปการนอนหลับกับการพัฒนาสมองและ EF
รองศาสตราจารย์ ดร.นพ.วรสิทธิ์ ศิริพรพาณิชย์
กุมารแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญการพัฒนาศักยภาพสมองเด็ก สถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล

Related Articles

เทคนิคการฝึกความจำใช้งาน

เทคนิคการฝึกความจำใช้งาน ในบทความครั้งก่อน หมอได้พูดถึงเทคนิคที่ช่วยในการส่งเสริมทักษะสมอง EF ให้กับเด็กๆ ของเราในสถานการณ์การระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ซึ่งก็ได้เน้นเกี่ยวกับการนำสถานการณ์ที่เด็กๆ ต้องได้พบเจอในหนึ่งวัน สิ่งของหรือเหตุการณ์ต่างๆ ที่อยู่รอบตัวเด็กมาใช้ในการฝึกกระตุ้นทักษะสมอง EF ในภาพรวม อย่างไรก็ดี ตัวทักษะสมอง EF เองยังมีองค์ประกอบพื้นฐาน อันจัดเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาทักษะสมอง EF ไปสู่กระบวนการขั้นสูงที่เกี่ยวข้องกับการวางแผน การควบคุมตนเอง และการลงมือปฏิบัติ โดยองค์ประกอบพื้นฐานของทักษะสมอง EF เหล่านี้จะประกอบไปด้วย (1)...

ความรู้ฐานราก 3 มิติในการพัฒนาเด็กและเยาวชน

ในทางหลักการ การพัฒนาเด็กและเยาวชนในประเทศไทยไม่ว่าโดยหน่วยงานด้านอนามัยแม่และเด็ก หรืองานด้านการศึกษา ต่างได้ให้ความสำคัญและมุ่งดำเนินการตามแนวทาง “พัฒนาการ 4 ด้าน” ได้แก่ พัฒนาการด้านร่างกาย ด้านอารมณ์จิตใจ ด้านสังคม และด้านสติปัญญา ต่อเนื่องมากว่าครึ่งศตวรรษ แต่ในทางปฏิบัติ กล่าวได้ว่า เมื่อเติบโตเข้าสู่ระบบการศึกษาระดับอนุบาล ประถมและมัธยมนั้น พัฒนาการด้านอื่นๆ ของเด็กๆ ก็ถูกละเลยไปเกือบสิ้น...

กิจกรรมง่ายๆ เพื่อส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ของเด็กๆ ในยุคโควิด-19

กิจกรรมง่ายๆ เพื่อส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ของเด็กๆ ในยุคโควิด-19 ตามที่ได้กล่าวไว้ในบทความของเดือนก่อนว่า รอบนี้เราจะมาคุยกันเกี่ยวกับเรื่องของกิจกรรมที่คุณพ่อคุณแม่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อช่วยส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ให้กับลูกๆ ของพวกเรา อันจะไปช่วยแก้ปัญหาการเสียโอกาสในการเรียนรู้ของเด็กๆ และปัญหาความเหนื่อยล้าในการดูแลลูกๆ ของคุณพ่อคุณแม่ในยุคนี้ได้ กิจกรรมและหลักในการดูแลเด็กดังกล่าวมีอะไรบ้าง เราไปดูกันเลยครับ “โลกนี้คือละคร” โดยหลักการแล้วเป็นการกระตุ้นเตือนให้คุณพ่อคุณแม่พึงระลึกว่า ทุกๆ การกระทำของท่าน จะมีสายตา (อย่างน้อย) คู่หนึ่งคอยดูอยู่ตลอด เปรียบเสมือนละครชีวิตที่มีคนเฝ้าติดตาม ดังนั้น ทุกๆ พฤติกรรมของคุณพ่อคุณแม่จะถูกลูกๆ...

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here

Stay Connected

73,285แฟนคลับชอบ
- EF Development Tools -

Latest Articles

เทคนิคการฝึกความจำใช้งาน

เทคนิคการฝึกความจำใช้งาน ในบทความครั้งก่อน หมอได้พูดถึงเทคนิคที่ช่วยในการส่งเสริมทักษะสมอง EF ให้กับเด็กๆ ของเราในสถานการณ์การระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ซึ่งก็ได้เน้นเกี่ยวกับการนำสถานการณ์ที่เด็กๆ ต้องได้พบเจอในหนึ่งวัน สิ่งของหรือเหตุการณ์ต่างๆ ที่อยู่รอบตัวเด็กมาใช้ในการฝึกกระตุ้นทักษะสมอง EF ในภาพรวม อย่างไรก็ดี ตัวทักษะสมอง EF เองยังมีองค์ประกอบพื้นฐาน อันจัดเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาทักษะสมอง EF ไปสู่กระบวนการขั้นสูงที่เกี่ยวข้องกับการวางแผน การควบคุมตนเอง และการลงมือปฏิบัติ โดยองค์ประกอบพื้นฐานของทักษะสมอง EF เหล่านี้จะประกอบไปด้วย (1)...

ความรู้ฐานราก 3 มิติในการพัฒนาเด็กและเยาวชน

ในทางหลักการ การพัฒนาเด็กและเยาวชนในประเทศไทยไม่ว่าโดยหน่วยงานด้านอนามัยแม่และเด็ก หรืองานด้านการศึกษา ต่างได้ให้ความสำคัญและมุ่งดำเนินการตามแนวทาง “พัฒนาการ 4 ด้าน” ได้แก่ พัฒนาการด้านร่างกาย ด้านอารมณ์จิตใจ ด้านสังคม และด้านสติปัญญา ต่อเนื่องมากว่าครึ่งศตวรรษ แต่ในทางปฏิบัติ กล่าวได้ว่า เมื่อเติบโตเข้าสู่ระบบการศึกษาระดับอนุบาล ประถมและมัธยมนั้น พัฒนาการด้านอื่นๆ ของเด็กๆ ก็ถูกละเลยไปเกือบสิ้น...

กิจกรรมง่ายๆ เพื่อส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ของเด็กๆ ในยุคโควิด-19

กิจกรรมง่ายๆ เพื่อส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ของเด็กๆ ในยุคโควิด-19 ตามที่ได้กล่าวไว้ในบทความของเดือนก่อนว่า รอบนี้เราจะมาคุยกันเกี่ยวกับเรื่องของกิจกรรมที่คุณพ่อคุณแม่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อช่วยส่งเสริมทักษะสมอง EF และการเรียนรู้ให้กับลูกๆ ของพวกเรา อันจะไปช่วยแก้ปัญหาการเสียโอกาสในการเรียนรู้ของเด็กๆ และปัญหาความเหนื่อยล้าในการดูแลลูกๆ ของคุณพ่อคุณแม่ในยุคนี้ได้ กิจกรรมและหลักในการดูแลเด็กดังกล่าวมีอะไรบ้าง เราไปดูกันเลยครับ “โลกนี้คือละคร” โดยหลักการแล้วเป็นการกระตุ้นเตือนให้คุณพ่อคุณแม่พึงระลึกว่า ทุกๆ การกระทำของท่าน จะมีสายตา (อย่างน้อย) คู่หนึ่งคอยดูอยู่ตลอด เปรียบเสมือนละครชีวิตที่มีคนเฝ้าติดตาม ดังนั้น ทุกๆ พฤติกรรมของคุณพ่อคุณแม่จะถูกลูกๆ...

วิกฤตไวรัสโควิด-19 กับโอกาสที่ขาดหายไปของเด็ก

ตอนนี้สถานการณ์การระบาดของไวรัสโควิด-19 ในประเทศไทยของเรานั้นจัดว่าค่อนข้างรุนแรงมากทีเดียวนะครับ เพราะทั้งยอดผู้ติดเชื้อรายใหม่ และยอดผู้เสียชีวิตนั้นยังคงดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ อันนำไปสู่การออกมาตรการต่างๆ ของภาครัฐที่ดูจะเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ เช่นกัน โดยเฉพาะการปิดสถานศึกษาในเขตพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการระบาดสูง ทำให้เด็กๆ ของเราในยุคนี้ต้องเรียนจากที่บ้านเป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นการเรียนออนไลน์หรือการไปเอาอุปกรณ์การเรียนจากโรงเรียนที่คุณครูเตรียมให้มาเรียนรู้ที่บ้าน ซึ่งกระบวนการดังกล่าวถือเป็นความพยายามในการจัดการเรียนการสอนในสถานการณ์ที่ยากลำบากอย่างเช่นตอนนี้ ซึ่งก็แน่นอนว่า ไม่สามารถทดแทนการเรียนตามวิถีปกติเดิมในโรงเรียนได้ ไม่นับความรู้ทางวิชาการที่เด็กๆ จะไม่สามารถเรียนรู้ได้อย่างเต็มที่เหมือนกับตอนเรียนที่โรงเรียนเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงการขาดโอกาสในการเรียนรู้ชีวิตและกระบวนการต่างๆ ที่สำคัญอันจะได้กล่าวถึงต่อไป การเรียนที่บ้านโดยผ่านระบบออนไลน์จะทำให้เด็กขาดโอกาสในการมีปฏิสัมพันธ์กับบุคคลอื่น ไม่ว่าจะเป็นเพื่อน คุณครู และบุคลากรอื่นๆ ในโรงเรียน เพราะการดำเนินชีวิตตามแนวชีวิตวิถีใหม่หรือความปกติใหม่ (new...

การนอนหลับกับการพัฒนาสมองและ EF

การนอนหลับกับการพัฒนาสมองและ EF โดยปกติแล้ว เดือนมิถุนายนมักจะเป็นเดือนแห่งการเปิดภาคการศึกษาของเหล่านักเรียนและนักศึกษา เป็นเดือนแห่งความแปลกใหม่กับสภาพแวดล้อมที่แตกต่างไปจากการอยู่บ้าน ความสนุกในการได้พบปะกับเพื่อนๆ รวมถึงความกังวล (บ้าง) ในการได้เจอกับคุณครูประจำชั้นคนใหม่ แต่ในปีนี้ ซึ่งกำหนดการเปิดภาคเรียนอย่างเป็นทางการยังไม่แน่ชัดว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไรในหลายพื้นที่ของประเทศ ทำให้บรรยากาศการเปิดภาคการศึกษาในปีนี้ดูจะแปลกไปพอสมควรนะครับ หวังว่าทุกอย่างจะค่อยๆ กลับมาเป็นปกติในเร็ววัน เพื่อให้การเรียนรู้ของเด็กๆ สามารถเกิดขึ้นได้อย่างเหมาะสมต่อไปครับ เมื่อพูดถึงช่วงเวลาของการเปิดภาคการศึกษา สิ่งหนึ่งที่มักจะพบได้บ่อยๆ ในช่วงเปิดภาคเรียนก็คือ รถติดหนักมาก ทำให้เด็กๆ มักจะต้องตื่นแต่เช้าเพื่อมาโรงเรียน ทำให้ระยะเวลาการนอนหลับไม่เพียงพอ หรือแม้แต่ในตอนนี้ที่ยังไม่ได้ไปเรียนที่โรงเรียน แต่เป็นการเรียนออนไลน์ ก็พบว่าเด็กๆ...