Page 98 - Executive Functions ตั้งแต่ปฏิสนธิ-3 ปี
P. 98
กิจกรรมที่ใช้กล้ามเนื้อมัดเล็ก เช่น การท�ากิจวัตรประจ�าวัน การเล่นดินน�้ามัน
ระบายสี ผ่านประสาทสัมผัส เด็กได้ฝึกการใช้นิ้วมือ การสัมผัสวัสดุต่างชนิด กิจกรรมพัฒนาทักษะสมอง EF ในช่วงวัย 18-36 เดือน
ทั้งต้องฝึกทรงตัวในท่าที่ท�าให้ปั้นได้ถนัด ฝึกตาและมือท�างานประสานกัน กิจกรรมที่ใช้พัฒนาทักษะสมอง EF ของลูกวัยนี้ ควรมีลักษณะเป็น Active Game เช่น
ฝึกสมาธิจดจ่อ ฝึกความคิด จินตนาการ ความคิดสร้างสรรค์ ความเชื่อมั่น ซึ่งจะเป็น เกมปาของ เด็กวัยนี้ชอบหยิบของแล้วปา พ่อแม่ต้องเข้าใจว่าการปาของของลูกวัยนี้
ทักษะที่จ�าเป็นส�าหรับการเรียนและการควบคุมตัวเอง รวมถึงเป็นการพัฒนาทักษะ ไม่ใช่การแสดงความก้าวร้าว แต่เป็นธรรมชาติพัฒนาการของเด็ก พ่อแม่ต้องหาของให้ลูก
สมอง EF ด้วย ซึ่งอาจเพิ่มเติมกิจกรรมที่มีเป้าหมาย มีการจัดการ มีกติกาง่ายๆ เช่น ได้จับ สัมผัส หยิบปาอย่างเพียงพอ โดยไม่เกิดอันตรายต่อเด็กและคนอื่น
ก�าหนดเวลาและออกแบบกิจกรรมให้เด็กฝึกการควบคุมตัวเอง หรือยืดหยุ่น การเลียนแบบ เด็กวัยนี้สามารถใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่
ทางความคิด ในการแสดงท่าทางได้ จึงเลียนแบบได้มากขึ้น
เวลาท�ากิจกรรมหนึ่งๆ เด็กไม่ได้ใช้ประสาทสัมผัสอย่างเดียว เช่น การขว้างบอล เกมให้หยุด (Freeze Game) เป็นเกมที่ท�าให้เด็กรู้จักหยุด
จะต้องใช้ทั้งตาดู สมองต้องคิดวางแผนว่าจะขว้างบอลไปที่ไหน ต้องกะระยะ ก�าหนดค�าหรือสัญญาณที่บอกให้เด็กหยุดและขยับได้
การจับลูกบอลต้องใช้ความรู้สึกสัมผัสข้อต่อต่างๆ ต้องทรงตัวในท่าที่เหมาะสม เกมเคลื่อนไหว ท�าท่าทาง มีเพลงประกอบ เช่น เพลง “Head Shoulder Knee
จึงจะสามารถท�ากิจกรรมขว้างบอลไปในทิศทางที่ตั้งใจไว้ได้ส�าเร็จ & Toe” หรือเพลง “เดินไปรอบๆ แล้วหมุน หมุน”
กิจกรรมดนตรี เป็นกิจกรรมที่พัฒนาประสาทสัมผัสและสมองส่วนต่างๆ รวมทั้ง Featured Play ร้องเพลงแล้วปรบมือ ตีมือกับแม่
การเคลื่อนไหวได้ดีมาก การเล่นดนตรีนอกจากจะช่วยพัฒนาสมองส่วนหน้า การพูดคุย ไม่ใช่พ่อแม่พูดคุยฝ่ายเดียว ต้องให้เด็กโต้ตอบด้วย เช่น ให้เด็กเล่าสิ่งที่
(Frontal Cortex) ในการคิด วางแผน ตัดสินใจได้ด้วยแล้ว ยังช่วยให้ผ่อนคลาย พบเจอ ถ้าเด็กโตขึ้นอีกหน่อย พ่อแม่อาจจะซักถามต่อเนื่องเพื่อกระตุ้นให้ลูกพูดอธิบาย
ซึ่งเกี่ยวข้องกับสมองส่วนอารมณ์หรือระบบลิมบิก (Limbic System) ท�าให้ ทั้งเรื่องราว การแก้ปัญหาในสถานการณ์ที่ลูกพบเจอ ความรู้สึก ซึ่งเป็นทั้งการสะท้อน
มีความสุข พัฒนาสมองส่วนการมองเห็น (Visual Cortex) สมองส่วนความจ�า อารมณ์ความรู้สึก ขณะเดียวกันก็เป็นการพัฒนาทักษะภาษาด้วย การให้ลูกได้พูดถึง
(Hippocampus) สมองส่วนการได้ยิน (Auditory Cortex) อารมณ์ความรู้สึกของตนเองนี้ ยังเป็นการพัฒนาทักษะการควบคุมอารมณ์ (Emotional
ในเด็กเล็กๆ พ่อแม่ควรจะดึงลูกออกจากสื่อ เช่น ทีวี คอมพิวเตอร์ สมาร์ตโฟน Control) ซึ่งเป็นส่วนส�าคัญของการควบคุมตัวเอง (Self - Regulation)
แท็บเล็ต แล้วให้ลูกได้เล่นอิสระ เล่นกลางแจ้ง ได้มีกิจกรรมที่กระตุ้นประสาทสัมผัส การเล่นเกม Matching ให้เด็กจับคู่หรือจัดหมวดหมู่ของที่เหมือนกัน ทั้งในเรื่อง
ต่างๆ การเคลื่อนไหว การใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่ มัดเล็ก สี รูปร่าง รูปทรง ประเภท แล้วอาจแกล้งท�าสิ่งที่เป็นไปไม่ได้หรือไม่สมเหตุสมผล เช่น
การฝึกประสาทสัมผัสต่างๆ เหล่านี้ รวมทั้งกิจกรรมในชีวิตประจ�าวัน เอาของชิ้นใหญ่ใส่ของชิ้นเล็ก เพื่อให้เด็กเรียนรู้ว่าท�าไม่ได้ ถ้าเด็กโตหน่อยและไม่เอา
จะช่วยพัฒนาลูกทั้งพัฒนาการ ช่วยปรับโครงสร้างและการท�างานของสมอง ของเข้าปากแล้วอาจจะให้เล่นเกมต่อจิ๊กซอว์ โดยใช้ของเล่น
และพัฒนาทักษะสมอง EF ซึ่งจะเป็นพื้นฐานของความส�าเร็จในการศึกษาต่อไป ชิ้นที่มีขนาดใหญ่ก่อน
ภายภาคหน้าด้วย หากลูกไม่มีโอกาสได้เล่นได้ท�ากิจกรรมต่างๆ จะส่งผลให้ การเล่นเชิงจินตนาการ โดยกระตุ้นให้เด็กพูดอธิบาย
พัฒนาการล่าช้าเพราะลูกขาดโอกาส ขาดประสบการณ์ และส่งผลกระทบถึง แสดงความคิดจินตนาการออกมาให้พ่อแม่ฟัง
ทักษะสมอง EF อย่างแน่นอน
98 99
